Generatieve AI wordt verkocht als wondermiddel. In de praktijk schuren belofte en werkelijkheid. Organisaties zien flitsende demo’s, maar worstelen met kosten, variabiliteit en governance. Wie rendement wil, moet de technologie benaderen als probabilistisch component, niet als magische werknemer. Te vaak wordt strategie gedreven door FOMO in plaats van door ontworpen experimenten met duidelijke stop-criteria.
De kloof tussen demo en productie
Proof-of-concepts verbergen operationele frictie: onvoorspelbare latentie, hallucinaties, contextlimieten en snel oplopende tokenkosten. In productie tellen repliceerbaarheid, traceerbaarheid en aansprakelijkheid. Leverancierswissel blijkt lastig door modeldrift, eigenaardige API-quota en diep verweven integraties. Zonder evaluatiekaders, monitoring en duidelijke fallback-paden verandert een indrukwekkende demo in een fragiele dienst. Het resultaat: escalaties naar menselijke agents, nachtelijke on-call-belasting en een TCO die elk businesscase-scenario onderuithaalt.
Waar waarde wél ontstaat
Waarde ontstaat in smalle, scherp begrensde processen: self-service support met RAG op gedekte kennis, gestructureerde intake van formulieren, codereview binnen een afgebakde codebase, of meertalige zoek- en samenvattingstaken op gecontroleerde content. Hier zijn succesmaten concreet: oplostijd, deflectieratio, first-pass-accuracy en foutherstelkosten. Datahygiëne—versiebeheer van kennis, toegangscontrole, semantische indexering en documentversheid—bepaalt het plafond. Zonder schone, actuele bronnen is elke prompt een dobbelsteen, hoe “slim” het model ook lijkt.
Architectuur en governance die werken
Bouw met compositie, niet met blind vertrouwen. Combineer retrieval (RAG), lichte modellen voor classificatie en detectie, en deterministische regels als vangnet. Cache antwoorden (bij voorkeur semantisch), beperk contextvensters en log elke interactie voor audit en forensics. Behandel prompts als code: versioneer, test tegen gouden sets, en monitor degradatie. Integreer PII-redactie, beleidshandhaving en secret-detectie in de pijplijn. Kostenbeheer hoort in het runbook: price-per-outcome boven price-per-token, met budgetguardrails en real-time cost alerts. Juridisch: borg data-provenance, DPIA’s, model- en promptkaarten, en expliciete verboden op gevoelige velden.
Operationele maatstaven
Definieer SLO’s voor kwaliteit, latentie en veiligheid; automatiseer evaluaties met golden sets en adversariële tests; voeg human-in-the-loop toe waar risico’s cumuleren en beslissingen impactvol zijn.
De kern is nuchter: behandel generatieve AI als ruisrijke sensor in een groter systeem. Geef het smalle taken, meet uitkomsten en laat governance het tempo bepalen—niet de marketingkalender. Wie durft te snoeien in scope, rigoureus te meten en terug te vallen op deterministische paden wanneer nodig, oogst herhaalbare waarde. De rest koopt glans zonder grip.
