De recente berichtgeving over nieuwe AI-regels klinkt daadkrachtig, maar het geraamte kraakt. De kernvraag is niet of regulering nodig is — dat is ze — maar of dit pakket uitvoerbaar, toetsbaar en proportioneel is. Zonder heldere definities, handhaafbaar mandaat en meetbare doelen rest een papieren tijger die publieke verwachtingen wekt en tegelijkertijd innovatie verstikt. Dat spanningsveld wordt in de debatten onderbelicht, terwijl juist daar de feitelijke impact ligt: in implementatie, niet in intentie.
Vage definities, voorspelbare problemen
De tekst spreekt over “hoogrisico-toepassingen” en “verantwoord gebruik”, maar laat operationele criteria open. Als de reikwijdte schuift met interpretatie, ontstaat rechts-onzekerheid. Uitzonderingen voor onderzoek of ‘sandboxing’ klinken geruststellend, maar zonder expliciete drempels en auditsporen worden ze sluiproutes. Een kader dat risico’s wil rangschikken moet precies zijn in datgene wat het weegt: context, datastromen, en beslisruimte.
Handhaving zonder tanden
Toezichthouders krijgen nieuwe taken, zelden nieuwe middelen. Zonder gespecialiseerde capaciteit, forensische tooling en toegang tot bron- en logdata wordt toezicht ceremonieel. Boetes lijken streng, maar bedrijven rekenen met waarschijnlijkheden: als detectiekans laag blijft, wint strategische non-compliance. Handhaving vereist ook interoperabiliteit tussen autoriteiten; anders wordt forum shopping de norm.
Innovatie onder druk
Compliance-kosten drukken disproportioneel zwaar op kleinere spelers. Grote platforms internaliseren de last via juristenteams en cloudvoordelen; startups worden risicomijdend of vertrekken. Het gevolg is marktdominantie door de partijen die men wil temmen. Slimme regulering differentieert naar schaal en risicoprofiel, biedt gestandaardiseerde tooling en reduceert rapportagelast waar risico aantoonbaar laag is.
Transparantie en meetpunten
Zonder KPI’s — foutpercentages per domein, bias-metrieken, incidentrapportage, tijd tot remedie — blijft transparantie theater. Publiceer modelkaarten, dataprovenance en evaluatierapporten in machineleesbare vorm. Veranker onafhankelijke audits in wet, niet via vrijwillige codes. En koppel deadlines aan publieke dashboards, zodat voortgang verifieerbaar is.
Internationale context en vertrouwen
AI is grensoverschrijdend; versnipperde regimes creëren frictie en arbitrage. Alignering met bestaande standaarden (privacy, productveiligheid, cybersecurity) voorkomt dubbel werk en lacunes. Vertrouwen ontstaat niet door retoriek, maar door voorspelbaarheid: duidelijke verantwoordelijkheden, klachtenmechanismen die werken, en herstel voor mensen die door algoritmen benadeeld zijn.
De bal ligt nu bij beleidsmakers om de ambitietaal te vertalen naar operationele scherpte: definities die houden in de rechtszaal, toezicht dat ziet wat het moet zien, en regels die innovatie kanaliseren in plaats van knevelen. Regulering is geen rem als zij richting geeft; het wordt een rem wanneer ze vaag is. Precisie is hier geen luxe, maar voorwaarde voor legitimiteit.
